Bu maqol tajribasiz yoki bilimsiz odam notanish yoki murakkab vaziyatda noxush natijalar yuzaga keltirishi mumkinligini anglatadi. Odatda, bu odamning noto‘g‘ri qarorlar yoki ehtiyotsizlik sababli zarar ko‘rishi yoki boshqalarga ham zarar keltirishi mumkin.

Bu maqol orzu yoki maqsadga erishish yo‘lida uzoq va mashaqqatli safar qilishni anglatadi. Odam o‘zining orzu-umidlariga erishish uchun qiyin yo‘lni tanlaydi va shu yo‘lda sabr-toqat bilan harakat qiladi. Ot minish uzoq va og‘ir safar qilishni, ayniqsa, uzoq masofalarga borishni bildiradi. Bu maqolda odamning uzoqni ko‘zlab, o‘z orzusiga erishish yo‘lida qattiq mehnat qilishi va sabr-toqat bilan yurtidan uzoqlashishi tasvirlanadi. Olis masofalarga yetib borish oson bo‘lmasa-da, otni minish, ya'ni orzularni amalga oshirish uchun kuch va qat'iyat kerak.

Bu maqol, odamlarning muvaffaqiyatga erishganidan keyin kamtarlikni yo‘qotishi yoki ildizlarini unutishlarini ko‘rsatadi.

"Ot minib yaqinni ko‘zlaguncha" – yaqin va tez erishiladigan maqsadlar uchun oson va tezkor vositalar yetarli. Bu qisqa muddatli yoki kichik maqsadlar uchun qulaydir, ammo uzoq muddatli muvaffaqiyatga olib kelmaydi. "Tuya minib uzoqni ko‘zla" – agar uzoqni yoki katta maqsadlarni ko‘zlasangiz, mustahkam va bardoshli vositalarni tanlash zarur. Tuya uzoq masofalarga bardosh bilan boradi va bu uzoq muddatli maqsadlar uchun ideal tanlovdir. Sabr va qat'iyat bilan uzoqni ko‘zlash zarur. Uzoq muddatli muvaffaqiyatlarga erishish uchun sabr, bardoshlilik va to‘g‘ri vositalar talab etiladi.

Ot minsang o‘ylab uzoqni" – imkoniyat yoki kuch-quvvatga ega bo‘lganda, kelajakni hisobga olib, uzoqni o‘ylash kerak. Ot – tezkorlik va harakat ramzi, ya’ni odam tez qaror qabul qilish oldidan oqibatlarini ko‘zdan kechirishi lozim. "Bilib yur yo‘ldagi tuzoqni" – yo‘lda turli to‘siqlar, xavf-xatarlar yoki aldovlar bo‘lishi mumkin, shuning uchun oldindan tayyorlanish va ogoh bo‘lish lozim. Bu maqol har qanday harakat yoki qarorni amalga oshirishdan oldin puxta o‘ylash, ehtiyotkorlik bilan harakat qilish zarurligini ta’kidlaydi. Ayniqsa, katta imkoniyatlarga ega bo‘lganda yoki mas’uliyat yelkalaganda hushyor bo‘lish kerak.

Bu maqol odam katta imkoniyat yoki kuchga ega bo‘lganda, faqat yaqin maqsadlarni emas, balki uzoqni ham o‘ylashi kerakligini bildiradi.

"Ot olmay" – bu yerda ot sotib olish katta ish yoki yangi imkoniyatni qo‘lga kiritish ramzi sifatida kelmoqda. "Oxur tuzat" – bu esa avval bor narsani tartibga keltirish, sharoitni yaxshilash kerakligini anglatadi. Bu maqol hayotda puxta tayyorgarlik va rejalashtirish muhimligini eslatadi. Biror narsani amalga oshirishdan oldin, avval asosiy sharoitni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish kerak.

"Ot olma piyodaning maslahati bilan" – Ot minmagan, uning qiymati va xususiyatlarini tushunmagan odam yaxshi maslahat bera olmaydi. "Xotin olma bo‘ydoqning maslahati bilan" – Oila qurmagan, turmushning qiyinchiliklarini bilmagan odam oilaviy hayot haqida to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatolmaydi. Bu maqol bilimsiz yoki tajribasiz odamning maslahatiga ishonib, katta qaror qabul qilishning xatoligini ta’kidlaydi. Hayotda doim to‘g‘ri maslahat olish uchun tajribali va bilimli insonlarga murojaat qilish kerak.

"Ot olsang, ho‘kiz qorindan ol" – Ot tanlayotganda, ho‘kizga o‘xshab baquvvat, keng ko‘krakli, mustahkam gavdali bo‘lishiga e’tibor berish kerak. Chunki bunday otlar kuchli va bardoshli bo‘ladi. "Ho‘kiz olsang, ot qorindan ol" – Ho‘kiz tanlayotganda esa, otga o‘xshab kelishgan, ixcham va baquvvat bo‘lishiga e’tibor berish kerak. Bunday ho‘kizlar chaqqon va unumli bo‘ladi. Bu maqol hayotda to‘g‘ri tanlov qilish haqida saboq beradi. Biror narsani tanlayotganda tajribali yondashish va eng yaxshi xususiyatlarni inobatga olish kerak.

"Ot olsang, minib ol" – ot tanlayotganda, uni minib, chopib ko‘rish kerak. Chunki otning yurishi, chopishi, itoatkorligi va chidamliligi muhim. "Xotin olsang, ko‘rib ol" – oila qurayotganda esa, faqat tashqi ko‘rinishga emas, balki uning fe’l-atvori, odobi va tarbiyasiga e’tibor berish lozim. Bu maqol insonni aql bilan harakat qilish, muhim qarorlarni puxta o‘ylab olish haqida o‘rgatadi. Har qanday tanlovda oldindan sinab ko‘rish va chuqur tahlil qilish kerak.

Agar biror narsa yaxshi va foydali bo‘lsa, uni saqlashdan yoki yashirishdan ko‘ra, boshqalarga ko‘rsatish yoki undan foydalanish kerak. Yaxshi imkoniyat yoki resursni yashirmaslik, aksincha, undan maksimal darajada foydalanish yoki boshqalarga ham foydali qilish kerak.

Bu maqol har qanday narsani, ayniqsa muhim tanlovlarni qilishda uning kelib chiqishiga, nasliga, asosiga e’tibor ber degan fikrni bildiradi.

Bu maqol har qanday muhim qaror oldidan oila a’zolari yoki jamoa bilan maslahatlashish kerakligini bildiradi. Ot olish – bu katta xarajat, shuning uchun uydagilar bilan maslahatlashish, ularning roziligini olish kerak. Ot sotish esa ko‘pincha jamiyatda biror zarurat yoki o‘zgarish bilan bog‘liq bo‘ladi , shuning uchun ovul (ya’ni jamoa, qo‘shnilar, do‘stlar) bilan maslahatlashish lozim. Bu maqol mas’uliyatli qarorlar faqat bir odam tomonidan emas, boshqalar bilan maslahatlashgan holda qabul qilinishi kerakligini urg‘ulaydi.

Ot qanchalik kuchli bo‘lmasin, agar u to‘g‘ri boqilmasa yoki qarovsiz qolsa, ahvoli yomonlashadi — tuvaloq, ya'ni yurishga majolsiz, arang sudraladigan holga tushadi. Qanchalik yaxshi narsa bo‘lmasin, agar unga g‘amxo‘rlik qilinmasa, qadri ketadi. Qobiliyatli odam ham agar unga e'tibor, imkon, sharoit berilmasa, zaiflashadi.

Ot oriqlasa — ya'ni to‘g‘ri boqilmasa, qarovsiz qolsa — ko‘rimsiz, jozibasiz bo‘ladi. Qiz yetim bo‘lsa, ya'ni ota-ona mehridan bebahra qolsa — g‘amgin, ojiz va e'tibordan chetda qoladi. Har bir tirik mavjudot mehr, g‘amxo‘rlik, e’tibor bilan chiroyli bo‘ladi.

Biror kishi (yoki ot) o‘z tengdoshlari yoki raqobatchilari bilan raqobatda ortda qolsa, u o‘zini sharmanda bo‘lgan yoki qadrini yo‘qotgan deb hisoblaydi. Otning qulog‘i — go‘yoki uning sha'ni, ko‘rinishi. Shuning uchun “qulog‘ini kesar” deyilgan — bu ifoda uyat, sharmandalik timsolidir. Maqol shuni uqtiradiki, harakat qilmasang, ortda qolasan, ortda qolsang — qadring yo‘qoladi. Shu sababli, har doim o‘z ustingda ishlab, peshqadam bo‘lishga intilgin.

Otning qadri — uning yurganidan, ya’ni qanchalik tez, bardoshli va yaxshi yurishidan bilinadi. Odamning qadri esa — qo‘lidan nima kelishidan, ya’ni hunari, mehnati, foydasi, ishlashi bilan o‘lchanadi. Ot yurishdan, odam esa ishidan bilinadi.

Ot qadrini bilmagan — yayov qoladi: kimki o‘zidagi boylik, imkoniyat, yengillikni qadrlamasa, uni yo‘qotadi. Masalan, ot – inson yurishini yengillashtiradigan vosita. Uni qadrlamagan, ehtiyot qilmagan odam oxir-oqibat yayov yurishga majbur bo‘ladi. Yor (yaqin inson, do‘st, juft) qadrini bilmagan — yesir (yolg‘iz): yaqin kishining qadriga yetmagan, sadoqat va mehrni qadrlamagan inson oxirida yolg‘iz, beqaror, tushkun ahvolda qoladi. Maqolda “yayov” va “yesir” holatlar inson uchun yomon oqibat sifatida ko‘rsatilgan. Bu orqali: inson o‘zida boriga shukr qilib, qadrlasin, munosabatlarga, boylikka, imkoniyatga loqayd bo‘lmasin, deyilmoqda.

Ot qadrini bilmaslik — kimki ot kabi foydali narsaning qadriga yetmasa, natijada o‘zi aziyat chekadi, yayov qoladi, mashaqqat ko‘radi. El qadrini bilmaslik — kimki o‘z elining, xalqining, jamiyatining qadriga yetmasa, u faqat o‘zi emas, balki butun jamiyat bilan birga yov (dushman) tomonidan jazo oladi. Inson o‘zida bor narsani, yaqinlarini, xalqini qadrlashni o‘rganmasa, albatta jazosini ko‘radi.

Ot qarigach, foydasi kamayadi, kuch-quvvati qolmaydi. Shuning uchun uni endi ishga yaramaydigan, e’tiborsiz kishilar (bu yerda “devona” obrazida) minadigan holatga tushadi. Qadriga yetilmagan narsa yoki inson, yaroqliligi qolmaganidan so‘ng qadrsizlarga nasib qiladi.