Maqol qidirish

"Ot" komponentli o'zbek maqollari

Zaif va kuchsiz ot maqsadga yetkazmaydi, chunki u yukni ko‘tara olmaydi va yo‘lni oxirigacha bosib o‘ta olmaydi. Agar sizning imkoniyatlaringiz yoki resurslaringiz cheklangan bo‘lsa, maqsadga erishish qiyin bo‘ladi. Yaxshi natijalarga erishish uchun kuchli va ishonchli vositalar yoki imkoniyatlar zarur.

Hozir zaif yoki ojiz ko‘ringan toy yaxshi sharoit va vaqt o‘tishi bilan kuchli tulporga aylanishi mumkin. Ojiz yoki umidsiz ko‘ringan inson yoki narsa vaqt o‘tishi bilan kuchayishi va muvaffaqiyatga erishishi mumkin. Sabr, to‘g‘ri harakat va sharoit bilan rivojlanish har kimga nasib etadi.

"Otadoshim, otga min" – ya’ni, agar kimdir senga otadosh (ya’ni, qarindosh, yaqin do‘st yoki ishonchli kishi) bo‘lsa, unga imkoniyat va erkinlik ber, u bilan yaqin bo‘l. "Otasi boshqa, otdan tush" – ya’ni, agar u begona yoki ishonchsiz kishi bo‘lsa, ehtiyot bo‘l, unga ishonib ketma, ehtimol, u bilan masofani saqlash yaxshiroqdir. Qarindoshlar va yaqin do‘stlar bilan ochiq va ishonchli bo‘lish mumkin, lekin begonalar yoki ishonchsiz odamlarga nisbatan ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo'lish kerak.

Uzoqdagi yoki kechikadigan yordamni kutib o‘tirishdan ko‘ra, yaqin atrofdagi mavjud imkoniyatlardan foydalanish yaxshiroq. Inson uzoq kelajakdagi noma’lum yoki kechikadigan narsalarga umid qilib o‘tirmasdan, hozirda mavjud imkoniyatlardan foydalangan holda harakat qilishi kerak.

Ot minish – qudrat, mavqe yoki harakat ramzi, lekin ota oldida bunday holatda turish hurmatsizlik sanaladi. Ota yoki yoshi ulug‘ insonni ko‘rganda, unga hurmat bajo keltirish, kamtarlik bilan otdan tushish kerak. Katta yoshli insonlarga, ota-onaga hurmat va ehtirom ko‘rsatish lozim. Inson o‘z mavqeidan qat’i nazar, ularning oldida odob va kamtarlik bilan muomala qilishi kerak.

Ota farzandiga g‘amxo‘rlik qilib, unga qo‘ldan kelgancha yordam beradi, lekin otasidan boshqa hech kim unga bunday mehr va yordamni ko‘rsatmaydi. Ota har doim farzandining eng katta tayanchi va qo‘llovchisi bo‘lib qoladi. Boshqalar yordam berishi mumkin, lekin ota kabi chin yurakdan va fidokorona qo‘llab - quvvatlamaydi.

Ota har doim farzandining yaxshiligini o‘ylaydi va unga yordam beradi. Lekin dushman yoki begona odamdan ehtiyot bo'lish kerak. Agar biror yomon niyatli kishi narsa bersa, unda yashirin maqsad yoki zarar bo‘lishi mumkin.

Bu maqol har bir jonivor yoki inson o‘z tabiatiga, kelib chiqishiga mos yashashini ifodalaydi. "Otdan bo‘lgan o‘t yeydi" – ya’ni, ot tabiatan o‘t bilan oziqlanadi, uning fe’l-atvori va ehtiyojlari shunga mos. "Itdan bo‘lgan et yeydi" – ya’ni, it go‘shtxo‘r hayvon, uning tabiati va ehtiyojlari ham shunga qarab shakllangan.

"Otdan otning chopishi ortiq" – ya’ni, har bir otning yugurish tezligi turlicha bo‘lgani kabi, har qanday ishda kimdir boshqalardan ko‘ra ustun bo‘lishi mumkin. "Er yigitning topishi ortiq" – ya’ni, har bir insonning qobiliyati va omadiga qarab, uning topishi, muvaffaqiyati boshqalardan farqlanadi. Har bir inson o‘ziga yarasha ustunlik va imkoniyatlarga ega. Odamlar hayotda o‘z mehnati, qobiliyati va harakatiga qarab turli darajada muvaffaqiyatga erishadilar.

Otga ayil botganin" – ya’ni, ot egarga bog‘langan kamar (ayil) juda qattiq tortilganida noqulaylik his qiladi. "Egar bilmas, ot bilar" – ya’ni, egar qattiq bog‘langanidan bexabar, chunki og‘riqni his qilmaydi, lekin ot esa buni his qiladi. Qiyinchilik yoki og‘riqni faqat uni boshidan kechirgan inson tushuna oladi. Boshqalar esa bu dardni his qilmagani uchun uning naqadar og‘ir ekanini anglamaydilar.

Agar kimdir bir ishni uddalay olmasa, buning sababini o‘zidan izlamay, boshqa narsalarga yoki odamlarga ayb yuklaydi. Aslida esa, muvaffaqiyatsizlikning sababi uning o‘z harakatsizligi yoki qobiliyatsizligidadir.

Har qanday ish yoki lavozim faqat unvon yoki mavqe emas, balki mas’uliyat va harakatni ham talab qiladi. Biror ishni boshlagan bo‘lsang, uni oxiriga yetkazish uchun yetarlicha harakat qilishing va nazoratni qo‘ldan boy bermasliging kerak.

Katta imkoniyatlar yoki yaxshi sharoitga o‘rgangan inson oddiyroq hayotga yoki kamroq narsaga ko‘nikishi qiyin bo‘ladi. Inson o‘zinikidan yuqoriroq sharoitga intiladi, lekin pastroq sharoitga tushganda qiyinchilik his qiladi.

Insonni tashqi ko‘rinishi, boyligi yoki mavqeiga qarab emas, balki uning yuragi, ma’naviyati va fe’l-atvoriga qarab baholash lozim. Haqiqiy qadr-qimmat insonning ichki dunyosida bo‘ladi.

"Oting yaxshi bo‘lsa, bu dunyoning farog‘i" – ya’ni, qadimda yaxshi ot insonning harakatlanishi, ishlashi va muvaffaqiyati uchun muhim bo‘lgan. Yaxshi ot bor joyda ish ham unumli, hayot ham farovon bo‘ladi. "Xotining yaxshi bo‘lsa, bu dunyoning charog‘i" – ya’ni, yaxshi rafiqa esa oilaning baxti va iliqligini ta’minlaydi, xonadonga fayz, totuvlik va nur olib keladi. Insonning hayoti farovon va baxtli bo‘lishi uchun moddiy imkoniyat (yaxshi ot – hozirgi zamonda bu yaxshi sharoit) va ma’naviy qo‘llab-quvvatlash (yaxshi rafiqa – oilaviy baxt) muhimdir. Ikkisi birga bo‘lsa, hayot yanada mazmunli va nurli bo‘ladi.

"Oting borida yo‘l tani" – ya’ni, imkoning borida, kuching yetarli paytda to‘g‘ri yo‘l tanla, harakat qilib, hayotda o‘zingga kerakli yo‘nalishni top. "Esing borida el tani" – ya’ni, aqling joyida, kuch-quvvating borida odamlarga yaxshilik qil, hurmat qozon, chunki keyinchalik kech bo‘lishi mumkin. Imkoniyat borida harakat qilish, to‘g‘ri yo‘l tanlash va aqlli paytingda atrofingdagi odamlar bilan yaxshi munosabat o‘rnatish kerak. Chunki vaqt o‘tib imkoniyatlar cheklanadi va bu narsalarni qilish qiyinlashadi.

"Otingni ayasang" – ya’ni, agar otingni (resursingni, imkoniyatingni) saqlamoqchi bo‘lsang. "Yo‘lga qarab yur" – ya’ni, harakat qilayotganda oldindan o‘ylab, to‘g‘ri yo‘l tanla, aks holda yo‘lda to‘siqlarga duch kelib, otingni charchatib qo‘yasan. Har qanday ishda o‘ylab harakat qilish, imkoniyat va resurslarni to‘g‘ri taqsimlash lozim. Shoshqaloqlik yoki noto‘g‘ri yo‘l tanlash natijasida yo‘qotishlar ko‘payishi mumkin.

"Otingni yaxshi ko‘rsang" – ya’ni, agar sen otingga (resursingga, imkoniyatingga) mehr bersang, uni qadrlasang. "Ayilini mahkam tort" – ya’ni, uni to‘g‘ri boshqar, e’tiborli bo‘l, nazorat qil, aks holda u yomon oqibatlarga olib kelishi mumkin. Agar biror narsani qadrlasang – bu ish, hayot, do‘stlik yoki boylik bo‘lishi mumkin – uni yaxshi boshqar, nazorat qil va unga e’tibor ber. Aks holda, beparvolik oqibatida yo‘qotib qo‘yishing mumkin.

"Otini ayagan yo‘lda qolmas" – ya’ni, o‘z resursi (oti)ga yaxshi qaragan, uni to‘g‘ri parvarish qilgan kishi uzoq yo‘lda qiynalib qolmaydi. Bu hayotda inson o‘z imkoniyatlarini to‘g‘ri taqsimlashi kerakligini bildiradi. "Elini siylagan – cho‘lda" – ya’ni, odamlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lgan, ularni qadrlagan kishi hatto cho‘lda ham yolg‘iz qolmaydi, chunki unga yordam beradiganlar topiladi. Imkoniyat va resurslarni to‘g‘ri ishlatgan odam hayotda qiyinchiliklarga duch kelmaydi. Shuningdek, odamlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish insonni eng og‘ir sharoitlarda ham yolg‘iz qoldirmaydi, unga yordam qo‘li cho‘ziladi.

"Oti borning qanoti bor" – ya’ni, ot qadimdan insonning tez harakatlanishi, erkin yurishi va ishlari yurishib ketishi uchun muhim vosita bo‘lgan. Otga ega odam xuddi parvoz qilgandek tez va erkin harakat qila oladi. "Moli borning – baxti" – ya’ni, mol-dunyoga ega odam hayotda ko‘proq imkoniyat va qulayliklarga ega bo‘ladi, bu esa uni baxtli qiladi. Boylik va imkoniyat inson hayotini yengillashtiradi. O‘tmishda yaxshi ot erkinlik va qulaylik ramzi bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunda mol-mulk va mablag‘ insonning hayotini farovon qiladi.