Maqol qidirish

"Ot" komponentli turk maqollari

Atın yürüyüşü binicisinin yönetimine bağlı olduğu gibi, bir işin yürüyüşü de iş başındakinin bilgisine, tutum ve davranışına göre değişir.
(Otning yurishi chavandozning boshqaruviga bog‘liq bo‘lganidek, ishning yurishi ham rahbarning bilimi, muomalasi, yurish-turishiga qarab o‘zgaradi.)

"Bir işletme önce iyice donatılmalı, ondan sonra da başına iyi bir yöneti getirilmeli ki istenilen verim alınabilsin" anlamında kullanılır.
(Bu maqol "Avval korxona yaxshi jihozlanishi, so‘ngra unga yaxshi rahbar tayinlanishi kerakki, kutilgan natijaga erishilsin" degan ma’noda qo‘llaniladi. Ya’ni, samaradorlik uchun avvalo zarur sharoitlar yaratilib, keyin malakali boshqaruvchi tayinlanishi lozim.)

"At, zayıf iken, kişi garip iken, henüz kimseleri tanımamışken işini yapmışsa, üstün niteliğini belirtmiş olur" anlamında söylenir.
(Bu maqol "Ot ozg‘inligida, yigit g‘aribligida sinaladi" degan ma’noda ishlatiladi. Ya’ni, otning chin kuchi ozg‘in paytida, insonning esa asl qadr-qimmati qiyinchilik va yolg‘izlik davrida namoyon bo‘ladi. Agar inson og‘ir sharoitda ham o‘z ishini bajara olsa, bu uning haqiqiy qobiliyatini va chidamliligini ko‘rsatadi.)

"At besili olduğu zaman satılmalıdır, yoksa değer yitirir; kız ise isteyenler varken evlendirilmelidir, yoksa evde kalır, her şey zamanında yapılmalıdır" anlamında söylenir.
(Bu maqol "Ot boqilgan paytda sotilishi kerak, aks holda qiymatini yo‘qotadi; qiz esa uni istovchilar bo‘lsa, turmushga berilishi kerak, aks holda uyda qoladi. Har narsaning o‘z vaqti bor" degan ma’noda ishlatiladi. Ya'ni, har bir narsa o‘z vaqtida amalga oshirilishi zarur, aks holda o‘z qiymatini yo‘qotadi.)

"Bir şey, onu kullanmasını, ondan yararlanmasını bilenindir" anlamında kullanılır.
("Bir narsa undan foydalanishni, uni ishlatishni biladigannikidir" ma'nosida qo'llaniladi.)

"insanlar, başlarında bulunan kimsenin yeteneğine, tutum ve davranışına göre iş çıkarır" anlamında söylenir.
(“Odamlar o‘z ishini mas’ul shaxsning qobiliyatiga, muomalasiga, yurish-turishiga qarab bajaradi” ma'nosida ishlatiladi.)

"işçi, yöneticisinin işten anlayıp anlamadığını bilir ve çalışmalarını ona göre yürütür" anlamında kullanılır.
(Bu maqol "Ishchi, rahbarining ishni tushunishini yoki tushunmasligini biladi va ishini shunga qarab olib boradi." degan ma’noda ishlatiladi. Ya’ni, xodim rahbarining tajribasini his qilib, unga mos ravishda harakat qiladi—agar rahbar ishni yaxshi bilsa, ishchi ham puxta ishlaydi; aks holda, yuzaki yoki ehtiyotsiz ishlashi mumkin.)

"Bir iş için gerekli koşullar her zaman eksiksiz olarak ele geçmez" anlamında söylenir.
(Bu maqol "Bir ishni qilish uchun zarur sharoitlar har doim bir vaqtda muhayyo bo‘lavermaydi" degan ma’noda ishlatiladi. Ya’ni, ba’zan imkoniyat bo‘ladi, lekin vosita yetishmaydi, ba’zan esa vosita bo‘ladi, lekin imkoniyat topilmaydi. Bu hayotda muvaffaqiyatga erishish uchun vaqt va sharoitni to‘g‘ri moslashtirish muhimligini anglatadi.)

"Herkesin yaradılıştan gelen birtakım sert huyları vardır" anlamında söylenir.
(“Har bir insonning fitratida yomon odatlari bor” ma’nosida aytiladi.)

"Bir işi yapabilecek, bol olanağı bulunan kimse, uzun sürebilecek işi kısa zamanda yapar" anlamında söylenir.
(Bu maqol "Bir ishni bajarish uchun yetarli imkoniyatga ega bo‘lgan kishi, uzoq davom etadigan ishni ham qisqa vaqt ichida bajaradi." degan ma’noda ishlatiladi.)

"Yüksek, değerli kimselerden birinin ölümü ya da görevden ayrılması, aşağılık kimseleri sevindirir, onların işine yarar" anlamında söylenir.
("Yuksak martabali, qadrli inson vafot etsa yoki lavozimidan ketsa, pastkash odamlar bundan foyda ko‘radi yoki xursand bo‘ladi" ma'nosida aytiladi.)

"insan yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır" anlamında kullanılır.
("Inson hayoti davomida yaxshi amallar qilishga, o'zidan yaxshi nom qoldirishga harakat qilmog'i lozim" ma'nosida ishlatiladi".)

Bir kimsenin yanında çalışanlar, tutumlarını işverenine göre ayarlarlar.
(Biror kishining qo‘l ostida ishlayotganlar o‘zini ish beruvchisiga qarab tutadi.)

Halk inanışına göre at, evin uğurudur; bunun gibi, kendisiyle evlenilen kadın da eve uğur getirir.
(Xalq e'tiqodiga ko'ra, ot uyning omadidir. Xuddi shunday, turmush qurgan ayol ham uyga omad keltiradi.)

İyi atın karnı, yiğit erkeğin burnu büyük olur.
(Yaxshi otning qorni katta, mardning burni katta bo'ladi.)

Herkes ata binemez, atın üstünde duramaz; bunun gibi, herkes her işi yapamaz.
(Hamma ham otga mina olmaydi, ot ustida tura olmaydi. Xuddi shunday, hamma ham hamma ishni qila olmaydi.)

1. Attan düşen kimse kazayı biraz yatakta yatmakla atlatır ama eşekten düşen için ölüm tehlikesi vardır, eşekten düşmek attan düşmekten kötü olur. 2. Soylu birinin yüzünden uğradığımız kötülüğü çabuk atlatırız ama soysuz, uğursuz bir kimse yüzünden başımıza gelen kötülüğü kolay atlatamayız.
(1. Otdan yiqilgan odam biroz to‘shakda yotish bilan tuzaladi, lekin eshakdan yiqilgan odam uchun o‘lim xavfi bor. Eshakdan yiqilish otdan yiqilishdan yomonroq bo‘ladi. 2. Oliyjanob odam tufayli boshimizga tushgan yomonlikni tez unutamiz, lekin pastkash, yomon niyatli odam sabab bo‘lgan musibatni yengish oson bo‘lmaydi.)

"Değerli kişilikler zamanla belli olur, kısa zamanda beliren kişilikler gerçek değer taşımayanlardır" anlamında kullanılır.
("Qadrli insonlarning asl qiymati vaqt o‘tishi bilan bilinadi, tezda mashhur bo‘lganlar esa haqiqiy qiymatga ega bo‘lmaydi" ma'nosida ishlatiladi.)

Karşılıksız gelen şeyin ufak tefek kusurları hoş görülmelidir.
(Bepul kelgan narsaning mayda nuqsonlariga ko‘z yumulishi kerak.)

Parasız elde edilen şeyde kusur aranmaz.
(Pulsiz olingan narsadan ayb topilmaydi.)